Bitlis Gezilecek Yerler: En Güzel 11 Görülecek Yer

Bitlis’i Tanıyın

Bitlis, Van Gölü’nün batı ve kuzeybatı kıyısından Güneydoğu Toroslar’ın derin vadilerine uzanan bir ildir. Kent merkezi, iki derenin birleştiği dar ve sarp bir vadiye kurulmuştur; bu yüzden “vadideki güzel şehir” diye anılır. Gelenek, kentin adını Büyük İskender’in komutanlarından Badlis’e bağlar ve kaleyi onun MÖ 312’de yaptırdığını anlatır.

Bitlis’in en büyük hazinesi Ahlat’tır: Selçuklu çağında Ahlatşahlar Beyliği’nin başkenti olan kent, Malazgirt (1071) öncesinde ve sonrasında Anadolu’ya yapılan akınların toplanma noktalarından biriydi. Ahlat’taki Selçuklu Mezarlığı, 210 dönümlük alanda yaklaşık 8.200 mezar taşıyla dünyanın en büyük Türk-İslam mezarlığıdır ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ndedir. Kent, Ulu Kümbet, Çifte Kümbet ve Emir Bayındır Kümbeti gibi anıt mezarlarıyla bir açık hava müzesine benzer.

16. yüzyılda Bitlis, Bitlis Emirliği’nin merkeziydi; Şeref Han’ın 1597’de tamamladığı Şerefname, Kürt tarihinin ilk kapsamlı eseri sayılır. 1916’da beş ay Rus işgalinde kalan kent, 16. Kolordu Komutanı Mustafa Kemal’in taarruz emriyle 8 Ağustos 1916’da geri alındı.

Ne Zaman Gidilir?

Bitlis’te kışlar uzun, karlı ve çok yağışlı, yazlar kısa ve ılıktır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 2011–2025 ortalamaları (Bitlis merkez):

Ay	Ort. en yüksek	Ort. en düşük	Yağış	Yağışlı gün
Ocak	−0,3 °C	−7,9 °C	147 mm	15
Şubat	1,0 °C	−7,2 °C	107 mm	12
Mart	5,3 °C	−2,7 °C	196 mm	16
Nisan	12,6 °C	3,0 °C	127 mm	14
Mayıs	17,7 °C	7,2 °C	111 mm	15
Haziran	24,4 °C	11,7 °C	16 mm	5
Temmuz	29,1 °C	15,9 °C	9 mm	3
Ağustos	29,8 °C	16,2 °C	7 mm	2
Eylül	24,6 °C	11,6 °C	25 mm	3
Ekim	16,7 °C	6,3 °C	91 mm	10
Kasım	9,0 °C	0,7 °C	87 mm	10
Aralık	2,4 °C	−4,8 °C	128 mm	13

En iyi dönem haziran–eylüldür. Nemrut Krater Gölü’ne çıkan yol genellikle yalnızca yaz aylarında açıktır; kışın kaldera kar altında kalır. Süphan Dağı tırmanışı için de haziran–eylül önerilir. Malazgirt Zaferi yıl dönümü etkinlikleri her ağustosta Ahlat’ta düzenlenir.

Bitlis’e Nasıl Gidilir?

Uçakla: Bitlis’te havalimanı yoktur. Tatvan ve Ahlat için Van Ferit Melen ve Muş Sultan Alparslan havalimanları kullanılır.

Trenle: Van Gölü Ekspresi, Ankara’dan Tatvan’a haftada iki gün sefer yapar (yaklaşık 26 saat); Elazığ–Tatvan bölgesel trenleri de Tatvan Garı’na ulaşır. Tatvan’dan Van’a Van Gölü feribotlarıyla geçilebilir.

Karayoluyla: Bitlis kent merkezi, Diyarbakır–Van yolu üzerinde Tatvan’a yaklaşık 25 km uzaklıktadır.

Bölge Bölge Bitlis

• Merkez: Bitlis Kalesi, 1153 tarihli Ulu Cami, Şerefiye Camii, 1216 tarihli İhlasiye Medresesi ve vadideki taş evler.
• Ahlat: Selçuklu Meydan Mezarlığı, Ulu Kümbet, Çifte Kümbet, Emir Bayındır Kümbeti, Ahlat Kalesi ve 2018’de açılan Ahlat Müzesi.
• Tatvan: Nemrut Dağı ve Krater Gölü, Van Gölü kıyısı, tren ve feribot iskelesi.
• Adilcevaz: Süphan Dağı, Adilcevaz Kalesi ve Urartu dönemine ait Kef Kalesi.

Gezi Rotası Önerileri

1. gün — Ahlat: Sabah Selçuklu Meydan Mezarlığı’nın anıtsal mezar taşları arasında yürüyün, Ahlat Müzesi’ni gezin; öğleden sonra Ulu Kümbet, Çifte Kümbet ve Emir Bayındır Kümbeti. Akşamüstü Van Gölü kıyısında gün batımı.

2. gün — Nemrut ve Bitlis: Yazın sabah Tatvan’dan Nemrut Kalderası’na çıkıp krater gölünü ve sıcak su kaynaklarını görün; öğleden sonra Bitlis kent merkezinde kale, Ulu Cami, İhlasiye Medresesi ve büryan kebabı.

Bitlis Mutfağı

Bitlis’in en ünlü lezzeti, kuyu tandırında asılarak pişirilen tescilli Bitlis büryan kebabıdır. Diğer coğrafi işaretli lezzetler: Bitlis avşor çorbası, ciğer taplaması, çorti taplaması, Bitlis içli köftesi, katıklı dolma ve Bitlis balı. El sanatlarında Ahlat bastonu ve Adilcevaz bastonu tescillidir. Bitlis, tarihî olarak tütünüyle de bilinir.

Pratik İpuçları

• Nemrut Kalderası’na giden yol kışın kapalıdır; yazın bile kaldera içinde hava çabuk değişir, kalın giysi bulundurun.
• Süphan Dağı tırmanışı için Adilcevaz’daki yetkililerden önceden izin alınması gerekir.
• Bitlis kent merkezinin sokakları dik ve dardır; arabayı vadinin alt kısmında bırakıp yürüyerek gezin.