TR

Erzurum'un Tortum ilçesinde görülecek 5 yer: Hahuli Manastırı, Tortum Şelalesi ve Tortum Gölü. Yöresel lezzetler, pratik bilgiler ve ulaşım rehberiyle Tortum gezinizi planlayın.

Arkadaşlarınla paylaş

Tortum, Erzurum ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin merkezidir. İlçenin yüzölçümü 1.463 km²dir.

Etimoloji

Tortum, Gürcüce Tortomi veya Tortum olarak, eskiden sadece bölgenin adıydı. Bugünkü Tortum kasabasının eski adı Nihahi’ydi. Nihah’a 1928 tarihinden sonra Tortum adı verilmiştir.

Tarihçe

Tortum’un tarihi çok eskiye dayanmakta, ancak yörede ilk yerleşimin ne zaman ve kimler tarafından yapıldığı hakkında kesin bilgi bulunmamaktadır. Tortum yakınlarında yapılan arkeolojik araştırmalar, yörenin Prehistorik bir yerleşme özelliği sergilediğini ve Karaz Kültürü’ne dahil olduğunu göstermektedir. Antik kaynaklarda Tortum yöresi, Taokhlar ülkesi sınırları içerisinde gösterilmektedir. 1080 yılında Bizans’tan alınan yerleşim Saltuklu topraklarına katılmıştır. 1537 tarihinde Tortum Osmanlı tarafından tekrar ele geçirilmiş, 1549 yılındaki Gürcistan seferi ile kesin olarak Osmanlı egemenliğine dahil olmuştur.

Coğrafya

İlçe Erzurum’un kuzeyinde Karadeniz bölgesindedir. Dar ve uzun bir vadi üzerine kurulan ilçenin arazi yapısı epey dağlık ve kırlıktır. Erzurum’a 52 km mesafededir. Tortum isminin kaynakları arasında Tor kabilesi yer almakta, Mesxiler ile birlikte Gürcü kaynaklarında zikredilen Tor kabilesinden, onların yerleştikleri bölge ve kale adı olarak günümüze kadar varlığını sürdürebilmiştir.

Kültür ve Turizm

Kültürel anlamda Tortum çok renkli bir yapıya sahiptir ve Kafkas, Erzurum ve Doğu Karadeniz kültürü hakimdir. Her yıl ilkbahar döneminde Tortum’un Pehlivanlı beldesi’nde Karakucak güreşi festival havasında yapılmaktadır.

Tarihçe ve Kültür

Tortum, Erzurum iline bağlı bir ilçedir ve ilçenin merkezidir. Yöre, 1549 yılındaki Gürcistan seferi ile kesin olarak Osmanlı egemenliğine dahil olmuştur. Yerleşim, Nihah adından sonra Tortum adını almıştır.

Son güncelleme:

Tortum'da Görülecek Yerler

  • 2 Tarihi
  • 1 Dini
  • 2 Doğal
Dini

Hahuli Manastırı

Haho olarak bilinen Hahuli Manastırı, Tao hükümdarı Kurapalati III. Davit tarafından 976-1001 yıllarında yaptırılmış bir Gürcü manastırıdır.

Haritada gör
Doğal

Tortum Şelalesi

Yaklaşık 48 metre yükseklikten dökülen Tortum Şelalesi, Türkiye'nin en büyük doğal şelalelerinden biridir. Bir heyelan sonucu oluşan Tortum Gölü'nün fazla sularının tahliyesiyle meydana gelen şelale, özellikle ilkbahar aylarında en görkemli halini alır.

Haritada gör
Tortum Gölü - Tortum Fotoğraf: Wikipedia (CC BY-SA) · Kaynak
Doğal

Tortum Gölü

Yaklaşık 8 km uzunluğunda ve 1.000 metre yükseklikte yer alan Tortum Gölü, bir heyelan sonucu oluşmuş doğal bir baraj gölüdür. Turkuaz renkli suları ve çevresindeki dağ manzaralarıyla Doğu Anadolu'nun en güzel göllerinden biridir.

Haritada gör
Tarihi

Tortum (Haho) Kilisesi

10. yüzyılda Gürcü Kralı III. David döneminde inşa edilen Haho Kilisesi, Gürcü mimarisinin Anadolu'daki en önemli örneklerinden biridir. Taş kabartmaları, freskleri ve kubbeli yapısıyla mimari açıdan büyük değer taşır.

Haritada gör
Tortum Kalesi - Tortum Fotoğraf: Jaba1977 (Attribution) · Kaynak
Tarihi

Tortum Kalesi

Tortum Çayı vadisine hâkim bir kayalık üzerinde yer alan kale, Bizans döneminden kalma surlarıyla bölgenin stratejik önemini yansıtır. Kale kalıntılarından Tortum Gölü ve vadinin panoramik manzarası izlenebilir.

Haritada gör

Erzurum Genelinde Görülecek Yerler

Tümü →

Tortum'a gelmişken Erzurum'un öne çıkan yerlerini de görebilirsiniz. Bu yerler ilin farklı ilçelerindedir; Tortum, il merkezine yaklaşık 100 km uzaklıktadır.

  • Çifte Minareli Medrese — Erzurum kentinin simgesi; 13. yüzyılın ortasında yapılan, iki katlı, açık avlulu Selçuklu medresesi. 26 metrelik tuğla ve çini süslemeli ikiz minareleri ve avlunun ucundaki kümbeti (Erzurum'daki kümbetlerin en büyüğü) ile ünlüdür.
  • Yakutiye Medresesi — İlhanlı hükümdarı Olcaytu döneminde, 1310'da Hoca Cemalettin Yakut tarafından yaptırılan medrese; kapalı avlulu medreselerin Anadolu'daki en büyüğüdür.
  • Erzurum Ulu Camii — Saltuklu hükümdarı Melik Nasirüddin Muhammed döneminde 1179'da yapılan, kentin en eski ve en büyük camisi; Atabey Camii olarak da anılır.
  • Üç Kümbetler — Çifte Minareli Medrese'nin güneyinde, 12–14. yüzyıllar arasına tarihlenen üç anıt mezar.
  • Erzurum Kalesi ve Saat Kulesi — Erzurum kentinin en yüksek noktasındaki iç kale; Doğu Roma döneminde kurulmuş, Saltuklu ve Osmanlı dönemlerinde onarılmıştır.
  • Lala Mustafa Paşa Camii — Erzurum Beylerbeyi Lala Mustafa Paşa'nın 1562–1563'te yaptırdığı, Mimar Sinan'a atfedilen klasik Osmanlı camisi; tek kubbesi ve son cemaat yeri ile kentin merkezindedir.

Tortum Gezisi İçin Pratik Bilgiler

Önerilen gezi süresi
1 gün
En iyi ziyaret zamanı
İlkbahar ve yaz ayları (Mayıs-Eylül)
Görülecek yer sayısı
5 nokta

Tortum'da Ne Yenir?

Yemek rehberi →

  • Cağ Kebabı

    Kuzu etinin yatay şişte odun ateşinde döndürülerek pişirilmesiyle hazırlanan cağ kebabı, Tortum'un yaylalarında yetiştirilen koyunların etiyle kendine özgü bir lezzet taşır.

  • Ayran Aşı

    Yoğurt, buğday yarması ve nane ile hazırlanan geleneksel çorba, Tortum'un soğuk kış günlerinde sofralardan eksik olmayan besleyici bir yemektir.

  • Lor Dolması

    Lor peyniri ve otlarla hazırlanan iç harcın yufkaya sarılmasıyla yapılan geleneksel börek, Tortum mutfağının özgün lezzetlerinden biridir.

Tortum Kültürü, Yerel Ürünleri ve Ekonomisi

  • Gürcü Mimari Mirası

    Tortum, 10. yüzyılda Gürcü Krallığı'nın etkisi altında kalmış ve bu dönemde inşa edilen Haho Kilisesi gibi önemli yapılar bırakılmıştır. Bu mimari miras, bölgenin çok kültürlü geçmişinin somut kanıtıdır.

  • Tarihi Ticaret Yolu

    Tortum, tarih boyunca Erzurum'dan Artvin ve Gürcistan'a uzanan ticaret yolu üzerinde stratejik bir konumda yer almıştır. Bu konum, ilçenin kültürel çeşitliliğini ve tarihi zenginliğini şekillendirmiştir.

Yerel Ürünler

  • Tortum Ekşi Pestili — Tortum Ekşi Pestili, 29 Ocak 2024 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir (TÜRKPATENT tescil no: 1528). Ürün grubu: çikolata, şekerleme ve türevi ürünler. Tescil ettiren: Tortum Belediyesi.
  • Tortum Balı — İlçenin yüksek yaylalarında toplanan çiçek balı, zengin flora sayesinde aromalı ve kaliteli bir üründür.
  • Civil Peyniri — Taze sütten yapılan ve tel tel ayrılan civil peynir, Tortum'da geleneksel yöntemlerle üretilir.

Ekonomi

Tortum ekonomisi hayvancılık, tarım ve turizme dayanır. Tortum Şelalesi ve Gölü önemli turizm geliri sağlar. Küçükbaş hayvancılık ve arıcılık başlıca geçim kaynaklarıdır. Tarımda buğday, arpa ve meyvecilik yapılır.

Tortum'a Nasıl Gidilir?

Tortum, Erzurum merkeze yaklaşık 100 km mesafededir. Erzurum-Artvin karayolu üzerinden ulaşım sağlanır. En yakın havalimanı Erzurum Havalimanı'dır. İlçeye şehirlerarası otobüs ve minibüs seferleriyle ulaşılabilir.

Google Haritalar'da yol tarifi al Erzurum ulaşım rehberi

Tortum Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tortum'da görülecek yerler nelerdir?

Tortum'da öne çıkan 5 yer: Hahuli Manastırı, Tortum Şelalesi, Tortum Gölü, Tortum (Haho) Kilisesi ve Tortum Kalesi.

Tortum'da ne yenir?

Cağ Kebabı, Ayran Aşı ve Lor Dolması Tortum'un sofralarında öne çıkan lezzetlerdir.

Tortum'un nesi meşhur?

Tortum; Tortum Ekşi Pestili ve Gürcü Mimari Mirası ile tanınır. Tortum Ekşi Pestili, TÜRKPATENT'te mahreç işareti olarak tescillidir.

Tortum'a nasıl gidilir?

Tortum, Erzurum merkeze yaklaşık 100 km mesafededir. Erzurum-Artvin karayolu üzerinden ulaşım sağlanır. En yakın havalimanı Erzurum Havalimanı'dır. İlçeye şehirlerarası otobüs ve minibüs seferleriyle ulaşılabilir.

Tortum gezisi için ne kadar süre ayırmalı?

Önerilen gezi süresi: 1 gün. En uygun ziyaret zamanı: ilkbahar ve yaz ayları (Mayıs-Eylül).

Gezinize Devam Edin

Erzurum'un Diğer İlçeleri

81 il ve 976 ilçe rehberi içinde arayın.