Kütahya’yı Tanıyın
Kütahya, İç Batı Anadolu’da, Porsuk Çayı’nın vadisinde kurulmuştur; çevresi Murat, Şaphane ve Domaniç dağlarıyla çevrilidir. Antik çağda Frigya bölgesinde yer alan kentin adı Kotiaion idi. İlin en önemli antik kenti, Çavdarhisar’daki Aizanoi’dir: Roma döneminde önemli bir merkez olan kentte, dünyanın en iyi korunmuş Zeus tapınaklarından biri, birleşik tiyatro-stadyum kompleksi ve fiyat listesi yazıtıyla “dünyanın ilk borsası” olarak anılan Macellum bulunur. Aizanoi 2012’de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alındı.
Kent, 14. yüzyılda Germiyanoğulları Beyliği’nin başkenti oldu ve 1429’da Osmanlı’ya katıldı. Germiyan dönemi ve Osmanlı’nın ilk yüzyıllarından kalan Vacidiye Medresesi, Yıldırım Bayezid’in başlattığı Ulu Cami ve Bizans’tan kalma Kütahya Kalesi kentin tarihî dokusunu oluşturur. 17. yüzyıldan itibaren İznik’in gerilemesiyle Kütahya, Osmanlı’nın en önemli çini ve seramik merkezi oldu; bu gelenek bugün de atölyelerde sürmektedir. 1849 Macar Devrimi’nin önderi Lajos Kossuth 1850–1851’de Kütahya’da sürgünde yaşadı.
Kurtuluş Savaşı’nda Kütahya–Eskişehir Muharebeleri ve Büyük Taarruz bu topraklarda yaşandı: 30 Ağustos 1922’deki Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin geçtiği Dumlupınar, bugün Zafer Bayramı törenlerinin merkezidir.
Ne Zaman Gidilir?
Kütahya’da karasal iklim görülür: Kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar ılık ve kurak geçer. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 1929–2025 ortalamaları:
| Ay |
Ort. en yüksek |
Ort. en düşük |
Yağış |
Yağışlı gün |
| Ocak |
4,8 °C |
−3,2 °C |
72 mm |
14 |
| Şubat |
6,7 °C |
−2,3 °C |
58 mm |
13 |
| Mart |
10,9 °C |
−0,1 °C |
57 mm |
13 |
| Nisan |
16,4 °C |
3,9 °C |
50 mm |
11 |
| Mayıs |
21,2 °C |
7,9 °C |
56 mm |
12 |
| Haziran |
25,1 °C |
11,0 °C |
40 mm |
8 |
| Temmuz |
28,2 °C |
13,2 °C |
19 mm |
4 |
| Ağustos |
28,6 °C |
13,2 °C |
18 mm |
3 |
| Eylül |
24,7 °C |
9,3 °C |
23 mm |
5 |
| Ekim |
19,1 °C |
5,7 °C |
40 mm |
8 |
| Kasım |
12,9 °C |
2,0 °C |
49 mm |
10 |
| Aralık |
6,8 °C |
−1,0 °C |
76 mm |
14 |
En uygun dönemler mayıs–haziran ve eylül–ekimdir. Kütahya Uluslararası Çini Festivali yaz aylarında düzenlenir; 30 Ağustos’ta Dumlupınar’da Zafer Bayramı törenleri yapılır. Simav ve Gediz kaplıcaları yıl boyu açıktır.
Kütahya’ya Nasıl Gidilir?
Uçakla: Zafer Havalimanı (KZR), Altıntaş ilçesinde, Kütahya, Afyonkarahisar ve Uşak’a hizmet veren bölgesel havalimanıdır; kente yaklaşık 60 km uzaklıktadır.
Trenle ve karayoluyla: Kütahya, Eskişehir–Balıkesir demiryolu üzerindedir; Eskişehir’e karayoluyla yaklaşık 80 km, Ankara’ya yaklaşık 310 km, İstanbul’a yaklaşık 350 km uzaklıktadır.
Bölge Bölge Kütahya
- Merkez: Kütahya Kalesi, Ulu Cami, Vacidiye Medresesi (Kütahya Çini Müzesi’nin yanı), Kossuth Evi, Kütahya Arkeoloji Müzesi, çini atölyeleri ve tarihî Kütahya evleri.
- Çavdarhisar: Aizanoi antik kenti, Zeus Tapınağı, tiyatro-stadyum ve Macellum.
- Dumlupınar: Başkomutanlık Tarihî Millî Parkı, Dumlupınar Anıtı ve Meçhul Asker Anıtı.
- Simav ve Gediz: Eynal Kaplıcaları, Murat Dağı ve jeotermal kaynaklar; tescilli Simav el halısı.
- Tavşanlı ve Domaniç: Tescilli Tavşanlı leblebisi, Domaniç’in ormanları.
- Emet: Bor yatakları ve tescilli Emet pidesi ve kebabı.
Gezi Rotası Önerileri
1. gün — Kent merkezi: Kütahya Kalesi’nden kent manzarası; Ulu Cami, Vacidiye Medresesi ve Çini Müzesi, Kossuth Evi. Öğleden sonra bir çini atölyesinde desen ve sırlama ustalarını izleyin; akşam Kütahya cimcik ya da tosunum.
2. gün — Aizanoi: Sabah erken Çavdarhisar’da Zeus Tapınağı ve yeraltı kutsal odası, tiyatro-stadyum ve Macellum; dönüşte Kütahya’da alışveriş.
3. gün — Dumlupınar ya da Simav: Tarih için Dumlupınar Başkomutanlık Tarihî Millî Parkı; dinlenme için Simav’da Eynal kaplıcaları.
Kütahya Mutfağı
Kütahya mutfağı İç Anadolu ile Ege arasında köprüdür. Coğrafi işaret tescilli lezzetler: Kütahya cimcik aşı, Kütahya tosunumu, Kütahya kaz tiridi, Kütahya dolamber böreği, Kütahya kızılcık tarhanası, Kütahya bitli helva, Kütahya köpük helvası, paşa helvası, Gediz güveci, Gediz höşmerimi, Gediz tarhanası, Tavşanlı güveci, Tavşanlı leblebisi, Emet ekmeği, Emet kebabı ve Emet pidesi. Ürünler: Kütahya Pazarlar kirazı, Şaphane vişnesi, Simav kestanesi ve Simav Eynal domatesi.
El Sanatları
Kütahya’nın simgesi, kobalt mavisi, firuze ve kırmızının kullanıldığı Kütahya çinisidir; coğrafi işaret tescillidir ve kentte onlarca atölyede el yapımı olarak üretilir. Simav el halısı ve Kütahya iğne oyası da tescilli el sanatlarıdır.
Pratik İpuçları
- Çini alırken el yapımı (sırlı, el boyaması) ile baskı çiniyi ayırt etmek için arka yüzündeki usta imzasına bakın.
- Aizanoi kente yaklaşık 58 km uzaklıktadır; toplu taşıma sınırlı olduğundan araçla gitmek pratik olur.
- Kütahya’nın tarihî evleri ve kalesi yokuşlu sokaklardadır; rahat ayakkabı giyin.