Fotoğraf: Nurbanu Karaman (CC BY-SA 4.0) · Kaynak Aksaray'ın Güzelyurt ilçesinde görülecek 9 yer: Yüksek Kilise, Ihlara Vadisi ve Güzelyurt Yeraltı Şehri. Yöresel lezzetler, pratik bilgiler ve ulaşım rehberiyle Güzelyurt gezinizi planlayın.
Güzelyurt, Aksaray ilinin ilçesidir ve Ihlara Vadisi’ne yakın bir konumdadır. İlçenin yüzölçümü 285 km², rakımı 1532 metredir. Nüfusu 10.419’dur.
İlçenin eski adı Gelveri olup, “Gelveri” kelimesi Rumca “güzel” ve “su” kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. Hıristiyanlığın yayılmasında çalışan Ortodoks mezhebinin azizlerinden Nenzili Gregor Güzelyurt’u önemli bir merkez haline getirmiştir. Güzelyurt’ta yaşayan Rumlar, Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesinde Yunanistan’a gönderilmiş ve yerlerine Selanik’ten Türkler yerleştirilmiştir.
İlçe merkezinde otel olarak işletilen bir manastır ve çukurda büyük bir Ortodoks kilisesi görülebilir.
İlçenin adı Selçuklu döneminde Gelveri olarak değiştirilmiş; 1965 yılında Güzelyurt adını almıştır. Kurtuluş Savaşı’nın ardından yapılan mübadele ile Güzelyurt’lu Rumlar Yunanistan’a göç etmiştir. 4. yüzyılda din bilgini Aziz Gregorius Theologos, Güzelyurt’u merkez edinerek Hristiyanlığın Anadolu’da yayılmasını sağlamıştır. Güzelyurt’taki yarı kayaya oyma, ön cepheleri işlemeli Rum evleri Kapadokya mimarisinin en güzel örnekleri sayılır.
Son güncelleme:
Güzelyurt merkezinin altında yer alan bu yeraltı şehri, Hristiyanlığın ilk yüzyıllarında inançlarını gizlice yaşayan topluluklar tarafından kullanılmıştır. Çok katlı yapısı, havalandırma bacaları ve depolama alanlarıyla Kapadokya'nın önemli yeraltı yerleşimlerinden biridir.
Haritada gör19. yüzyılın üçüncü ve dördüncü çeyreğine tarihlenen Gelveri evleri, Kapadokya mimarisinin en güzel örnekleri arasındadır. Taş işçiliği, avlulu planları ve süslemeli cepheleriyle Osmanlı dönemi sivil mimarisini yansıtır.
Haritada görIhlara Vadisi'nin kuzey ucunda yer alan Selime Katedrali, Kapadokya'nın en büyük kaya oyma manastır kompleksidir. Devasa boyutları ve çok odalı yapısıyla ziyaretçileri etkileyen bu yapı, Star Wars filmlerinde ilham kaynağı olmuştur.
Haritada görYarı kayaya oyulmuş, ön cepheleri işlemeli Rum evleri; restore edilerek Kapadokya turizmine kazandırılmaktadır.
Haritada görGüzelyurt ilçe merkezinde, kayalara oyulmuş çok sayıda kilise ve şapel ile yer altı şehirlerinden oluşan ören yeri; yaklaşık beş kilometre uzunluğundadır.
Haritada görGüzelyurt merkezinde yer alan bu Bizans dönemi kilisesi, kaya oyma yapısı ve iç mekanındaki freskleriyle dikkat çeker. Kilise, bölgenin Hristiyan mirasının önemli bir parçasıdır.
Haritada görIhlara Vadisi içinde, 11. yüzyılda yapılmış kilise; kaya parçalarının düşmesiyle zarar görmüş, kuzey duvarı hariç yıkılmıştır.
Haritada gör14 km uzunluğuyla dünyanın en uzun ikinci kanyonu olan Ihlara Vadisi, Melendiz Çayı'nın volkanik tüf kayaları arasında açtığı 100-150 metre derinliğindeki bu vadi, 105'ten fazla kaya kilisesi barındırır. Yılda yarım milyondan fazla turist çeken vadi, Türkiye'nin en çok ziyaret edilen antik alanlarından biridir.
Haritada görGüzelyurt'a gelmişken Aksaray'ın öne çıkan yerlerini de görebilirsiniz. Bu yerler ilin farklı ilçelerindedir.
Kuzu eti ve sebzelerin çömlek testi içinde fırında pişirilmesiyle hazırlanan testi kebabı, Kapadokya bölgesinin simge lezzetidir. Testi servis sırasında kırılarak açılır.
Tavuk suyuna un ve yoğurt karışımı eklenerek hazırlanan arabaşı, Güzelyurt'un kış sofralarının geleneksel çorbasıdır.
Küçük hamur parçalarının içine kıyma konularak pişirilen mantı, yoğurt ve sarımsaklı sos ile servis edilir. Güzelyurt'un ev yapımı mantısı, ince hamuru ve bol iç harcıyla bilinir.
Toprak tandırda pişirilen bu geleneksel ekmek, Güzelyurt'un köy sofralarının vazgeçilmezidir.
Güzelyurt'a (eski adı Gelveri) özgü, yapılış şekli ve uzun süre bayatlamaması ile bilinen ekmek; coğrafi işaret belgesi almıştır.
Güzelyurt'ta taş fırında meşe odununda pişirilen, uzun süre bayatlamayan çörek.
Güzelyurt, Kapadokya'nın kaya oyma yerleşim geleneğinin en iyi korunmuş örneklerini barındırır. Yeraltı şehirleri, kaya kiliseleri ve manastırlar bu benzersiz kültürün tanıklarıdır.
Güzelyurt'un eski adı Gelveri olup 1924 mübadelesine kadar Rum ve Türk toplulukları bir arada yaşamıştır. Bu çok kültürlü geçmiş, ilçenin mimari ve kültürel dokusunda hâlâ hissedilir.
Ihlara Vadisi, erken Hristiyanlık döneminde keşişlerin inzivaya çekildiği önemli bir manastır merkeziydi. 105'ten fazla kaya kilisesi bu geleneğin izlerini taşır.
Güzelyurt ekonomisi turizm ve tarıma dayanır. Ihlara Vadisi yılda yarım milyondan fazla turist çekerek ilçenin en önemli gelir kaynağını oluşturur. Tarımda buğday, arpa ve meyve yetiştiriciliği yapılır. Küçükbaş hayvancılık kırsal kesimde önemli bir geçim kaynağıdır. Turizm sektörünün gelişmesiyle pansiyon ve restoran işletmeciliği de artmaktadır.
Güzelyurt'a Aksaray il merkezinden 45 km uzaklıkta olup karayoluyla ulaşılır. Aksaray'dan düzenli minibüs seferleri bulunur. En yakın havalimanı Nevşehir Kapadokya Havalimanı'dır (80 km). Ihlara Vadisi'ne ulaşım için özel araç veya tur servisleri tercih edilir.
Güzelyurt'ta öne çıkan 9 yer: Yüksek Kilise, Ihlara Vadisi, Güzelyurt Yeraltı Şehri, Güzelyurt Tarihi Evleri (Gelveri Evleri), Yüksek Kilise (Analipsis Kilisesi), Selime Katedrali, Manastır Vadisi, Güzelyurt (Gelveri) Evleri ve Karagedik Kilisesi.
Testi Kebabı, Arabaşı Çorbası, Mantı ve Tandır Ekmeği Güzelyurt'un sofralarında öne çıkan lezzetlerdir.
Güzelyurt; Pekmez ve Kapadokya Kaya Kültürü ile tanınır. Güzelyurt'ta üzüm ve dut pekmezi geleneksel yöntemlerle üretilir. Kış aylarında enerji kaynağı olarak tüketilen pekmez, yörenin en bilinen yerel ürünüdür.
Güzelyurt'a Aksaray il merkezinden 45 km uzaklıkta olup karayoluyla ulaşılır. Aksaray'dan düzenli minibüs seferleri bulunur. En yakın havalimanı Nevşehir Kapadokya Havalimanı'dır (80 km). Ihlara Vadisi'ne ulaşım için özel araç veya tur servisleri tercih edilir.
Önerilen gezi süresi: 2 gün. En uygun ziyaret zamanı: nisan-Ekim.