Aksaray Gezilecek Yerler: En Güzel 15 Görülecek Yer

Aksaray’ı Tanıyın

Aksaray, İç Anadolu’nun ortasında, Hasan Dağı (3.268 m) ile Tuz Gölü arasında uzanan bir ildir. Batı Kapadokya’nın volkanik coğrafyası burada başlar: Hasan Dağı’ndan püsküren lavların ve tüflerin akarsularla aşınması, Ihlara gibi kanyonları ve Selime’nin kayaya oyulmuş yapılarını ortaya çıkarmıştır.

İldeki insan izi, dünyanın en eski yerleşik köylerinden Aşıklı Höyük’e kadar uzanır: Kızılkaya köyü yakınındaki höyükte MÖ 8200–7500 yılları arasında kesintisiz bir yerleşim yaşanmış, avcı-toplayıcılıktan yerleşik yaşama geçiş burada izlenebilmiştir. Kentin 18 km kuzeybatısındaki Acemhöyük ise Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nda (MÖ 1950–1750) önemli bir ticaret merkeziydi.

Bizans döneminde Ihlara Vadisi ve Güzelyurt çevresi, kayalara oyulmuş kiliseleri ve manastırlarıyla önemli bir dini merkez oldu; Kapadokya Babaları’ndan Nazianzuslu Gregorios’un adı Güzelyurt (Gelveri) ile anılır. Selçuklular döneminde Konya–Kayseri arasındaki kervan yolu üzerinde kalan Aksaray, Sultan Han ve Ağzıkara Han gibi Anadolu’nun en görkemli kervansaraylarıyla donatıldı. Karamanoğulları döneminden Ulu Cami ve kentin simgesi Eğri Minare bu çok katmanlı geçmişin şehirdeki izleridir.

Osmanlı’nın kuruluş döneminin mutasavvıflarından Somuncu Baba, Hacı Bayram-ı Veli’yi Aksaray’da yetiştirmiş ve 1412’de burada defnedilmiştir.

Ne Zaman Gidilir?

Aksaray’da karasal iklim hâkimdir: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk geçer. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 1929–2025 ortalamaları:

Ay	Ort. en yüksek	Ort. en düşük	Yağış	Yağışlı gün
Ocak	5,6 °C	−3,4 °C	40 mm	10
Şubat	7,5 °C	−2,2 °C	34 mm	10
Mart	12,6 °C	1,4 °C	41 mm	10
Nisan	18,1 °C	5,7 °C	45 mm	10
Mayıs	23,1 °C	9,7 °C	43 mm	10
Haziran	27,2 °C	13,2 °C	29 mm	6
Temmuz	30,7 °C	16,3 °C	7 mm	1
Ağustos	30,9 °C	16,1 °C	6 mm	1
Eylül	26,7 °C	11,5 °C	12 mm	3
Ekim	21,0 °C	6,9 °C	23 mm	5
Kasım	13,9 °C	2,1 °C	31 mm	7
Aralık	7,8 °C	−1,2 °C	46 mm	10

Ihlara Vadisi yürüyüşü için en iyi dönem nisan–haziran ve eylül–ekim aylarıdır. Vadinin tabanı Melendiz Çayı sayesinde yazın bile serin ve yeşildir, ancak Selime gibi açık alanlarda öğle güneşi yakıcıdır. Kışın vadi karla kaplanır ve patikalar kayganlaşabilir.

Ihlara Vadisi Nasıl Gezilir?

Ihlara Vadisi, Hasan Dağı lavlarının Melendiz Çayı tarafından aşındırılmasıyla oluşmuş, Ihlara’dan başlayıp Selime’de biten 14 km uzunluğunda ve yer yer 100–150 metre derinliğinde bir kanyondur. Çay kuş uçuşu 8 km’lik mesafede 26’dan fazla menderes çizer. Vadi boyunca kayalara oyulmuş barınaklar, mezarlar ve kiliseler bulunur; kiliselerdeki süslemeler 6. yüzyıldan 13. yüzyılın sonuna kadar uzanır.

• Vadi genellikle Ihlara girişinden Belisırma’ya kadar (kiliselerin yoğunlaştığı bölüm) yürünür; Belisırma’da çay kenarındaki lokantalarda mola verilir. Yürüyüşe devam edenler Yaprakhisar üzerinden Selime’ye ulaşır.
• Görülmesi gereken kiliseler arasında Ağaçaltı, Pürenliseki, Kokar, Yılanlı, Sümbüllü ve Belisırma yakınındaki Aziz George (Kırkdamaltı) kiliseleri bulunur.
• Selime’deki Selime Katedrali, kayaya oyulmuş iki sıra sütunlu yapısıyla vadinin en büyük dini yapısıdır; Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı ören yeri olarak ücretlidir.
• Tüm vadiyi yürümek için bir gün ayırın; kısa bir ziyaret için Ihlara–Belisırma arası 3–4 saat yeterlidir.

Aksaray’a Nasıl Gidilir?

Uçakla: Aksaray’ın havalimanı yoktur. En yakın havalimanı yaklaşık 77 km uzaklıktaki Nevşehir Kapadokya Havalimanı’dır; Kayseri Erkilet Havalimanı ise yaklaşık 160 km uzaklıktadır.

Karayoluyla: Aksaray, Ankara (yaklaşık 220 km), Konya (yaklaşık 150 km) ve Nevşehir’i birbirine bağlayan yolların kavşağındadır. Ihlara Vadisi kent merkezine yaklaşık 40 km, Güzelyurt 45 km uzaklıktadır. Vadi ve köyler arasında toplu taşıma sınırlı olduğundan araç kiralamak ya da tur kullanmak en pratik yoldur.

Gezi Rotası Önerileri

1. gün — Ihlara ve Selime: Sabah Ihlara girişinden vadiye inip kiliseleri gezin, öğle yemeğini Belisırma’da çay kenarında yiyin. Öğleden sonra araçla Selime’ye geçip Selime Katedrali’ni görün ve gün batımını vadinin üst kenarından izleyin.

2. gün — Güzelyurt ve Aşıklı Höyük: Güzelyurt’un taş evlerini, kilisesini ve Manastır Vadisi’ni gezin; Sivrihisar köyündeki 5.–6. yüzyıldan kalma Kızıl Kilise’ye uğrayın. Dönüşte Kızılkaya yakınındaki Aşıklı Höyük’ü ziyaret edin.

3. gün — Kent ve kervan yolu: Kent merkezinde Ulu Cami, Eğri Minare ve Somuncu Baba Türbesi’ni gezin, Aksaray Müzesi’nde Aşıklı ve Acemhöyük buluntularını görün. Ardından Konya yolundaki Sultan Han’a ya da Nevşehir yolundaki Ağzıkara Han’a gidin.

Aksaray Mutfağı

Aksaray’ın sofrası özellikle tatlılarıyla tanınır. 2019’da tescillenen Aksaray inceelek tatlısı, ince açılmış yufka katları arasına ceviz, fındık ya da badem serpilerek pişirilir ve şerbetlenir. 2021’de mahreç işaretiyle tescillenen Aksaray tahinlisi ve çöven otu kökünden yapılan köpük helva öteki tescilli lezzetlerdir. Ana yemek olarak domates, biber, sarımsak ve etin çömlekte tereyağıyla fırınlandığı Aksaray tavası mutlaka denenmelidir.

Pratik İpuçları

• Ihlara Vadisi’ne merdivenlerle inilir; rahat yürüyüş ayakkabısı ve su yanınızda olsun.
• Selime ve Ihlara girişleri ücretli ören yerleridir; Müzekart geçerlidir.
• Hafta sonları ve bayramlarda vadi kalabalıklaşır; sabah erken saatlerde başlayın.
• Kapadokya’nın merkezine (Göreme, Ürgüp) gidecekler için Aksaray, kalabalıktan uzak bir başlangıç noktasıdır.