Diyarbakır Gezilecek Yerler: En Güzel 15 Görülecek Yer

Diyarbakır’ı Tanıyın

Diyarbakır, Güneydoğu Anadolu’da Dicle Nehri’nin batı kıyısındaki bazalt bir platoya kurulmuştur. Antik adı Amida olan kent; Asur, Pers, Roma, Sasani, Bizans, Arap, Mervani, Artuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı dönemlerinden izler taşır. Kentin simgesi olan siyah bazalt surlar, İç Kale ve Dış Kale olmak üzere iki bölümden oluşur; Dağ Kapı, Urfa Kapı, Mardin Kapı ve Yeni Kapı ana girişleridir. Surlar, Dicle ile kent arasında uzanan yaklaşık 700 hektarlık tarım alanı Hevsel Bahçeleri ile birlikte 2015’te “Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı” adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı.

Sur içindeki Ulu Cami, 639’da Arapların kentin en büyük kilisesini camiye dönüştürmesiyle oluşmuştur; Şam Emevi Camii’nin Anadolu’daki yansıması sayılır ve avlusunda El-Cezeri’nin yaptığı güneş saati bulunur. Kent, Akkoyunlu döneminden Dört Ayaklı Minare’yi, Osmanlı döneminden Hasan Paşa ve Deliller hanlarını, Ermeni cemaatinin Ortadoğu’daki en büyük kilisesi Surp Giragos’u korur.

Diyarbakır edebiyatın da kentidir: Şair Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmed Arif ve Süleyman Nazif, düşünür Ziya Gökalp (Ergani) ve “Diyarbakır’ın sesi” Celal Güzelses bu topraklarda doğdu. 2023 Kahramanmaraş depremlerinde surlar da hasar gördü.

Ne Zaman Gidilir?

Diyarbakır’da yazlar çok sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlıdır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 1929–2025 ortalamaları:

Ay	Ort. en yüksek	Ort. en düşük	Yağış	Yağışlı gün
Ocak	6,8 °C	−2,2 °C	68 mm	12
Şubat	9,3 °C	−1,0 °C	66 mm	11
Mart	14,5 °C	2,5 °C	67 mm	12
Nisan	20,5 °C	7,0 °C	68 mm	11
Mayıs	26,7 °C	11,3 °C	44 mm	9
Haziran	33,7 °C	16,7 °C	8 mm	3
Temmuz	38,5 °C	21,7 °C	1 mm	0
Ağustos	38,3 °C	21,1 °C	1 mm	0
Eylül	33,4 °C	16,1 °C	6 mm	1
Ekim	25,4 °C	10,1 °C	32 mm	6
Kasım	16,4 °C	4,2 °C	55 mm	8
Aralık	9,2 °C	−0,1 °C	70 mm	11

En uygun dönemler nisan–mayıs ve ekimdir. Temmuz ve ağustosta ortalama en yüksek sıcaklık 38 °C’yi geçer, ölçülmüş en yüksek değer 46,2 °C’dir; sur içini sabah ya da akşamüstü gezin. İlkbaharda Hevsel Bahçeleri ve Dicle vadisi en yeşil hâlindedir. Ağustosta Diyarbakır karpuzu mevsimidir.

Diyarbakır’a Nasıl Gidilir?

Uçakla: Diyarbakır Havalimanı kent merkezine 11 km uzaklıktadır; İstanbul, Ankara ve İzmir’den düzenli seferler vardır.

Trenle: Ankara’dan kalkan Güney Kurtalan Ekspresi Diyarbakır’dan geçer.

Karayoluyla: Diyarbakır; Şanlıurfa, Mardin, Batman, Elazığ ve Bingöl’e bağlanan yolların kavşağındadır. Zerzevan Kalesi, Diyarbakır–Mardin yolunun 45. km’sindedir.

Bölge Bölge Diyarbakır

• Sur (tarihî merkez): Surlar ve burçlar, İçkale’deki müze kompleksi, Ulu Cami, Hasan Paşa ve Deliller hanları, Dört Ayaklı Minare, Surp Giragos Kilisesi, Cahit Sıtkı Tarancı Müzesi, On Gözlü Köprü ve Hevsel Bahçeleri.
• Çınar: Zerzevan Kalesi ve Mithras Tapınağı.
• Ergani: Neolitik Çayönü Höyüğü ve Ziya Gökalp’in memleketi.
• Eğil: Dicle’ye bakan tepedeki kale ve kayalara oyulmuş mezarlar; baraj gölünde tekne turları.
• Silvan: 1147 tarihli Artuklu eseri Malabadi Köprüsü.
• Çermik: Termal kaplıcalar.

Gezi Rotası Önerileri

1. gün — Sur içi: Sabah Dağ Kapı’dan surlara çıkın, İçkale’deki Arkeoloji Müzesi ve Hz. Süleyman Camii; öğle Ulu Cami ve Hasan Paşa Hanı’nda kahvaltı ya da çay. Öğleden sonra Dört Ayaklı Minare, Surp Giragos ve Cahit Sıtkı Tarancı Müzesi.

2. gün — Dicle ve çevresi: Sabah On Gözlü Köprü ve Hevsel Bahçeleri; öğleden sonra Zerzevan Kalesi. Ertesi gün Eğil’de tekne turu ya da Silvan’da Malabadi Köprüsü.

Diyarbakır Mutfağı

Diyarbakır, TÜRKPATENT’e kayıtlı 59 coğrafi işaretle Türkiye’nin en çok tescilli lezzete sahip illerinden biridir. Başlıcaları: Diyarbakır ciğer kebabı, kaburga dolması, içli köfte, kuru dolma, meftuneler (kabak, patlıcan, bakla), duvaklı pilav, lebeni, Kürt Mustafa çorbası, burma kadayıf, badem ezmesi (lebzüniye), örgü peyniri, Diyarbakır çakıl ekmeği ve Diyarbakır karpuzu. Ayrıca Karacadağ pirinci, Çermik biberi, Diyarbakır boğazkere üzümü ve el sanatı Diyarbakır hasır bileziği tescillidir.

Pratik İpuçları

• Hasan Paşa Hanı’ndaki serpme kahvaltı salonları özellikle hafta sonu sabahları çok kalabalıktır.
• Surların bazı bölümleri 2023 depremlerinden sonra onarımdadır; burçlara çıkmadan önce açık kısımları sorun.
• Ciğer kebabı geleneksel olarak sabah kahvaltısında da yenir.