Amasya Gezilecek Yerler: En Güzel 13 Görülecek Yer

Amasya’yı Tanıyın

Amasya, Karadeniz’in iç kesiminde, Yeşilırmak’ın sarp Harşena Dağı’nın eteğinde dar bir vadiden geçtiği noktaya kurulmuştur. Kentin dokusu bu vadinin iki yakasına yayılır: Bir tarafta nehre sıralanan Yalıboyu evleri, üstte ise kayalara oyulmuş kral mezarları ve kale.

Antik çağın en ünlü coğrafyacısı Strabon, Amasya’da doğmuş ve Geographica’da kentten Amasseia olarak söz etmiştir. Kent, Pontus Krallığı’nın başkentlerinden biriydi; Harşena Dağı’nın güney eteğindeki Kral Kaya Mezarları’nda I. Mithridates’ten I. Farnakes’e (MÖ 160) kadar beş Pontus kralının mezarı bulunur. Selçuklular 1075’te kaleyi onararak kenti yeniden önemli bir merkez yaptı; 1308’de İlhanlılar döneminde inşa edilen Darüşşifa, Anadolu’da müzikle tedavi yapılan ilk hastane olarak bilinir.

Osmanlı döneminde Amasya **“şehzadeler şehri”**ydi: II. Murad, Fatih Sultan Mehmed ve Yavuz Sultan Selim başta olmak üzere birçok padişah burada şehzadelik yaptı ve yönetimi öğrendi. II. Bayezid’in 1486’da yaptırdığı külliye kentin en büyük Osmanlı yapı topluluğudur. Fatih döneminin başhekimi Sabuncuoğlu Şerefeddin de bu kentte yaşamış, ilk Türkçe cerrahi kitabı Cerrâhiyyetü’l-Hâniyye’yi burada yazmıştır.

Amasya Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda da özel bir yere sahiptir: Mustafa Kemal 12 Haziran 1919’da kente gelmiş, 22 Haziran 1919’da yayımlanan Amasya Genelgesi’yle “Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” diyerek Millî Mücadele’yi fiilen başlatmıştır.

Ne Zaman Gidilir?

Amasya, Karadeniz ile İç Anadolu arasında bir geçiş iklimine sahiptir; Yeşilırmak vadisi kente görece ılıman bir iklim kazandırır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 1961–2025 ortalamaları:

Ay	Ort. en yüksek	Ort. en düşük	Yağış	Yağışlı gün
Ocak	7,1 °C	−0,7 °C	50 mm	12
Şubat	9,9 °C	0,4 °C	37 mm	11
Mart	14,7 °C	3,1 °C	49 mm	13
Nisan	20,5 °C	7,3 °C	54 mm	13
Mayıs	25,1 °C	11,1 °C	55 mm	13
Haziran	28,8 °C	14,6 °C	40 mm	9
Temmuz	31,2 °C	16,8 °C	17 mm	3
Ağustos	31,6 °C	16,8 °C	10 mm	3
Eylül	28,0 °C	13,1 °C	20 mm	5
Ekim	22,0 °C	8,7 °C	35 mm	8
Kasım	14,7 °C	4,0 °C	43 mm	9
Aralık	9,0 °C	1,4 °C	54 mm	13

En güzel dönemler nisan–haziran ve eylül–ekim aylarıdır. İlkbaharda vadi yeşile bürünür; sonbahar ise misket elmasının hasat mevsimidir. Temmuz ve ağustosta ortalama en yüksek sıcaklık 31 °C civarındadır, ancak vadinin içi zaman zaman çok daha sıcak olabilir (rekor: 45 °C).

Amasya’ya Nasıl Gidilir?

Uçakla: İç hat uçuşlarına açık Amasya Merzifon Havalimanı, Merzifon ilçesindedir ve Amasya kent merkezine yaklaşık 42 km uzaklıktadır.

Trenle: 1927’de açılan ve 2020’de yenilenen Amasya Garı, Samsun–Kalın demiryolu üzerindedir; Samsun–Amasya, Amasya–Havza ve Samsun–Sivas bölgesel trenleri kente uğrar. Samsun’dan trenle gelmek, Yeşilırmak vadisini izlemek için keyifli bir seçenektir.

Karayoluyla: Amasya, Samsun–Ankara ve Samsun–Sivas–Tokat yollarının üzerinde, Karadeniz’i İç Anadolu’ya bağlayan güzergâhtadır.

Gezi Rotası Önerileri

1. gün — Yeşilırmak’ın iki yakası: Sabah Kral Kaya Mezarları’na çıkın (merdivenli bir yolla ulaşılır) ve kentin panoramasını izleyin. Yalıboyu evlerinin önünden yürüyerek Hazeranlar Konağı’na geçin. Öğleden sonra II. Bayezid Külliyesi, Burmalı Minare Camii, Gökmedrese Camii ve Darüşşifa’daki Sabuncuoğlu Tıp ve Cerrahi Tarihi Müzesi’ni gezin. Akşam ışıklandırılan kaya mezarlarını ve evleri nehrin karşı kıyısından izleyin.

2. gün — Kale ve müze: Sabah Harşena Dağı’ndaki Amasya Kalesi’ne çıkın; kayaya oyulmuş dehliz ve kentin kuşbakışı manzarası buradadır. Ardından 14. yüzyıldan kalma mumyalarıyla Amasya Arkeoloji ve Mumya Müzesi’ni gezin; kent girişindeki Ferhat ile Şirin Âşıklar Müzesi ve şehrin 3,3 km dışındaki Aynalı Mağara da rotaya eklenebilir.

3. gün — Doğa: Taşova’ya yaklaşık 25 km uzaklıktaki Boraboy (Borabay) Gölü’nde yürüyüş ve piknik yapın.

Amasya Mutfağı

Amasya mutfağı 2021–2022’de art arda coğrafi işaret alan lezzetleriyle zengindir: Amasya çöreği ve burmalı Amasya çöreği, baklalı dolma, etli çiçek bamyası, toyga çorbası, patlıcan pehli, Amasya yağlısı ve Amasya keşkeği tescilli yemekler arasındadır. Kentin simgesi ise 2019’da menşe adıyla tescillenen Amasya misket elmasıdır: İnce kabuklu, sert ve dayanıklı bu elmanın bir tarafı kırmızı, öbür tarafı sarı-yeşil olur; ortadan kesildiğinde içinde yıldız biçimi görülür.

Pratik İpuçları

• Kral Kaya Mezarları’na ve kaleye çıkış dik ve merdivenlidir; rahat ayakkabı giyin.
• Yalıboyu evleri ve kaya mezarları akşamları ışıklandırılır; nehir kıyısında yapılacak bir akşam yürüyüşünü kaçırmayın.
• Misket elması almak için en iyi dönem sonbahardır.
• Kent merkezindeki yapıların çoğu yürüme mesafesindedir; Amasya’yı yürüyerek gezmek en keyiflisidir.