Bayburt’u Tanıyın
Bayburt, Çoruh Nehri’nin doğduğu yüksek vadide, Erzurum ile Trabzon’u bağlayan tarihî İpek Yolu kolunun üzerinde kurulmuştur. Bizans döneminde Haldia teması içinde yer alan kent, Malazgirt’ten sonra Türklerin Anadolu’da ilk ele geçirdiği yerlerden biri oldu; Saltuklular ve Erzurum Meliki Tuğrul Şah döneminde kale yeniden yapılarak Trabzon İmparatorluğu’na karşı bir sınır kalesine dönüştü. 1828–1829 Osmanlı-Rus Savaşı’nda ağır tahribat gören kent, 1926’da Gümüşhane’ye bağlandı ve 21 Haziran 1989’da il oldu.
Bayburt, Türk kültüründe ayrıcalıklı bir yere sahiptir: Masat köyündeki türbenin Dede Korkut’a ait olduğu tezi Orhan Şaik Gökyay tarafından ortaya atılmıştır ve kent her yıl temmuzun üçüncü haftasında uluslararası Dede Korkut Kültür ve Sanat Şöleni’ne ev sahipliği yapar. 19. yüzyılın büyük halk şairlerinden Bayburtlu Zihni’nin 1828 Rus işgaline yazdığı ağıt hâlâ türkü olarak söylenir.
Kentin hemen dışındaki yaylalar, Kop ve Soğanlı dağları ile Kop Dağı Müdafaası Tarihî Millî Parkı, Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı 3. Ordusu’nun Ruslara karşı verdiği savunmanın anısını ve Türkiye’nin en zengin kelebek alanlarından birini korur.
Ne Zaman Gidilir?
Bayburt yüksek (yaklaşık 1.550 m) ve karasal iklimli bir kenttir: Kışlar uzun ve çok soğuk, yazlar kısa ve ılıktır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 1959–2025 ortalamaları:
| Ay |
Ort. en yüksek |
Ort. en düşük |
Yağış |
Yağışlı gün |
| Ocak |
−0,8 °C |
−10,3 °C |
27 mm |
11 |
| Şubat |
0,8 °C |
−9,2 °C |
28 mm |
11 |
| Mart |
6,0 °C |
−3,9 °C |
44 mm |
13 |
| Nisan |
13,3 °C |
1,8 °C |
62 mm |
14 |
| Mayıs |
18,4 °C |
5,7 °C |
73 mm |
16 |
| Haziran |
23,0 °C |
8,5 °C |
51 mm |
11 |
| Temmuz |
27,3 °C |
11,3 °C |
22 mm |
5 |
| Ağustos |
27,9 °C |
11,2 °C |
16 mm |
4 |
| Eylül |
23,7 °C |
7,5 °C |
22 mm |
5 |
| Ekim |
16,9 °C |
3,6 °C |
43 mm |
9 |
| Kasım |
8,9 °C |
−1,7 °C |
34 mm |
9 |
| Aralık |
2,0 °C |
−6,8 °C |
29 mm |
11 |
En iyi dönem haziran–eylüldür. Temmuz ve ağustos en kurak ve en sıcak aylardır; Dede Korkut Şöleni de temmuzun üçüncü haftasında yapılır. Geceler yazın bile serindir (ortalama 11 °C). Ölçülmüş en düşük sıcaklık −31,3 °C’dir; kışın Kop Dağı geçidi kar ve tipi nedeniyle zorlaşabilir.
Bayburt’a Nasıl Gidilir?
Uçakla: Bayburt’ta havalimanı yoktur; en yakınlar Erzurum ve Trabzon havalimanlarıdır.
Karayoluyla: Bayburt, Erzurum’a Kop Dağı Geçidi üzerinden, Trabzon’a ise Gümüşhane ya da Of–Soğanlı (Çaykara) yolu üzerinden bağlanır.
Bölge Bölge Bayburt
- Merkez: Bayburt Kalesi, Ulu Cami, Çoruh kıyısı, Dede Korkut anıtı; 39 km uzaklıkta Masat köyündeki Dede Korkut Kümbeti; Sırakayalar şelaleleri.
- Aydıntepe: Volkanik tüfe oyulmuş Aydıntepe Yeraltı Şehri ve tescilli şeker fasulyesi.
- Demirözü: Kop ve Soğanlı dağlarının yaylaları.
- Bayraktar köyü: Baksı Müzesi (Bayburt’a 45 km).
Gezi Rotası Önerileri
1. gün — Kent ve kale: Sabah Bayburt Kalesi’ne çıkıp Çoruh vadisine bakın, Ulu Cami ve Çoruh kıyısındaki tarihî çarşıyı gezin; öğleden sonra Aydıntepe Yeraltı Şehri.
2. gün — Baksı ve Dede Korkut: Bayraktar köyündeki Baksı Müzesi’nde çağdaş sanat ve geleneksel el sanatları; dönüşte Masat’taki Dede Korkut Kümbeti ve Sırakayalar şelaleleri. Erzurum yönüne gidiyorsanız Kop Şehitliği’nde mola verin.
Bayburt Mutfağı
Bayburt’un TÜRKPATENT’e kayıtlı 13 coğrafi işareti vardır: Bayburt tatlı çorba, kavut çorbası, lor dolması, süt böreği, ketesi, yalancı dolma, kara pancar yemeği, ekşi lahana, Bayburt tarhunu, Bayburt balı ve menşe adlı Aydıntepe şeker fasulyesi. El sanatı ve yapı malzemesi olarak Bayburt ehramı (yün örtü) ve Bayburt taşı da tescillidir.
Pratik İpuçları
- Rakım yüksek olduğundan yazın bile akşamları için kalın bir giysi bulundurun.
- Baksı Müzesi’nin ziyaret günleri sınırlı olabilir; gitmeden önce açık olduğundan emin olun.
- Kışın Kop Dağı Geçidi’ni kullanacaksanız zincir taşıyın ve yol durumunu kontrol edin.