Samsun’u Tanıyın
Samsun, Orta Karadeniz kıyısında, Kızılırmak ve Yeşilırmak’ın taşıdığı alüvyonlarla oluşan Bafra ve Çarşamba ovaları arasında kurulmuştur. Tekkeköy mağaralarında bulunan ve yaklaşık MÖ 60.000’e uzanan yerleşim izleri, Karadeniz Bölgesi’nde bugüne dek saptanan en eski yerleşimdir. Antik çağda kentin adı Amisos idi; Pontus Krallığı’nın önemli limanlarından biri olan Amisos’un mezar tümülüsleri bugün Amisos Tepesi’nde ziyaret edilebilir.
Samsun’un Türk tarihindeki yeri 19 Mayıs 1919’a dayanır: Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişi olarak Bandırma Vapuru ile İstanbul’dan Samsun’a geldi ve Kurtuluş Savaşı’nın ilk adımını attı. Bu olayın anısına 1932’de açılan Onur Anıtı, kentin simgesidir. Atatürk’ün ilk gecelerini geçirdiği Mantika Palas Oteli bugün Gazi Müzesi’dir. İlin güney ilçesi Havza da bu sürecin ilk duraklarındandır.
Samsun bugün Karadeniz’in en kalabalık kentlerinden biri; tarım (Çarşamba ve Bafra ovalarının pirinci, fındık, tütün), liman ticareti ve sanayiyle gelişmiştir. Doğu ilçelerinden Terme, Yunan kaynaklarında Amazonların anayurdu olarak anılan Temiskira’dır.
Ne Zaman Gidilir?
Samsun’da Karadeniz iklimi görülür: Yazlar ılık ve nemli, kışlar ılık ve yağışlıdır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 1929–2025 ortalamaları:
| Ay |
Ort. en yüksek |
Ort. en düşük |
Yağış |
Yağışlı gün |
| Ocak |
10,8 °C |
4,2 °C |
72 mm |
14 |
| Şubat |
11,1 °C |
4,0 °C |
59 mm |
14 |
| Mart |
12,1 °C |
4,7 °C |
67 mm |
15 |
| Nisan |
15,3 °C |
7,9 °C |
57 mm |
14 |
| Mayıs |
19,2 °C |
12,1 °C |
49 mm |
13 |
| Haziran |
23,7 °C |
16,3 °C |
47 mm |
9 |
| Temmuz |
26,6 °C |
19,2 °C |
35 mm |
6 |
| Ağustos |
27,2 °C |
19,8 °C |
37 mm |
6 |
| Eylül |
24,1 °C |
16,6 °C |
56 mm |
10 |
| Ekim |
20,4 °C |
13,0 °C |
80 mm |
12 |
| Kasım |
16,9 °C |
9,4 °C |
83 mm |
12 |
| Aralık |
13,2 °C |
6,4 °C |
81 mm |
13 |
En uygun dönem mayıs–eylüldür. 19 Mayıs’ta kentte büyük törenler yapılır. Kızılırmak Deltası’nda kuş gözlemi için ilkbahar ve sonbahar göç dönemleri en verimlidir.
Samsun’a Nasıl Gidilir?
Uçakla: Samsun-Çarşamba Havalimanı, Çarşamba ilçesindedir ve kent merkezine otobüs ve servislerle bağlanır.
Karayoluyla: Samsun, Karadeniz sahil yolunun ve İç Anadolu’ya inen Amasya–Çorum yolunun kavşağındadır. Otogar kent merkezine yakındır.
Denizyoluyla: Samsun Limanı Karadeniz’in önemli ticaret limanlarındandır.
Bölge Bölge Samsun
- İlkadım ve Atakum: Onur Anıtı, Gazi Müzesi, Bandırma Vapuru Müzesi, Samsun Müzesi, Amisos Tepesi ve sahil.
- Bafra, Ondokuzmayıs ve Alaçam: Kızılırmak Deltası ve kuş gözlem alanları, Bafra pidesi.
- Çarşamba, Terme ve Tekkeköy: Çarşamba ovası, Terme’deki Amazon efsaneleri, Tekkeköy mağaraları.
- Vezirköprü: Şahinkaya Kanyonu, Altınkaya Barajı çevresi, Vezirköprü semaveri.
- Havza ve Ladik: Havza kaplıcaları ve Atatürk’ün ilk durağı Havza, Ladik Gölü.
- Kavak, Asarcık ve Salıpazarı: Kale Doruğu Höyüğü, orman yaylaları, Salıpazarı kestane balı.
Gezi Rotası Önerileri
1. gün — 19 Mayıs izleri: Onur Anıtı, Gazi Müzesi ve Bandırma Vapuru Müzesi; ardından Samsun Müzesi ve Amisos Tepesi’nde gün batımı.
2. gün — Bafra: Kızılırmak Deltası’nda kuş gözlemi, öğle yemeğinde Bafra pidesi ve nokulu.
3. gün — Vezirköprü: Şahinkaya Kanyonu’nda tekne turu; dönüşte Havza kaplıcaları.
Samsun Mutfağı
Samsun mutfağı pide ve simit kültürüyle öne çıkar. Coğrafi işaret tescilli lezzetler: Bafra pidesi, Çarşamba pidesi, Terme pidesi, Samsun simidi, Bafra nokulu, Bafra kaymaklı lokumu, Çarşamba keşkeği, Çarşamba kıvratması, Yakakent mantısı ve Samsun kaz tiridi. Ürünler: Bafra pirinci ve Salıpazarı kestane balı.
El Sanatları
Vezirköprü semaveri, Vezirköprü susuz bezi, Vezirköprü Tahtaköprü kilimi, Bafra zembili, Çarşamba sekiz köşe kasketi ve Çarşamba ayakkabısı (yumurta topuk) coğrafi işaret tescillidir.
Pratik İpuçları
- Bandırma Vapuru Müzesi ve Gazi Müzesi aynı günde gezilebilir.
- Şahinkaya Kanyonu tekne turları Altınkaya Barajı iskelesinden kalkar; mevsime göre sefer saatlerini sorun.
- Kızılırmak Deltası’nda kuş gözlemi için en iyi saatler sabah ve akşamüstüdür.
